بازهم قصه قدیمی نهاده‌های دامی، سر به جان بازار لبنیات گذاشته و موتور محرکه‌ای برای سیر صعودی قیمت‌ها در این دسته شده است.

ازآنجاکه فقط 10قلم از محصولات لبنی دارای نرخ مصوب هستند، کارخانه‌ها، کالاهای دیگر خود را براساس بهای تمام‌شده محصول قیمت‌گذاری می‌کنند؛ بهایی که این روزها به‌دلیل نرسیدن شیر خام با قیمت مصوب به دست آن‌ها و افزایش قیمت مواد پتروشیمی، روزبه‌روز افزایش پیدا می‌کند.بگذارید کمی به عقب برگردیم. اول آذر امسال بود که قیمت 10قلم محصول لبنی دارای نرخ مصوب برای بار دوم در سال جاری به‌صورت میانگین 30درصد افزایش یافت. پیش از این نیز در تیرماه، قیمت این محصولات به‌صورت متوسط 25درصد افزایش یافته بود. این یعنی محصولات لبنی با نرخ مصوب از اول سال تاکنون، به‌طور میانگین بیش از 50درصد افزایش قیمت داشته‌اند.البته تغییر قیمت در محصولات غیرمصوب نیز اگر از این میزان بیشتر نباشد، کمتر نبوده است. براساس گزارش رسمی مرکز آمار ایران، تورم نقطه‌ای پنج گروه محصول لبنی یعنی شیر پاستوریزه، خامه، ماست، دوغ و پنیر در آذر امسال نسبت‌به مدت مشابه سال قبل به‌صورت میانگین 63درصد بوده است.پیش از این نیز شهرآرا، بارها وضعیت محصولات لبنی در خراسان‌رضوی را بررسی کرده است. همین مرداد امسال بود که ما در گزارشی با تیتر «مهندسی فروش لبنیات» از افزایش تولید محصولات لبنی بدون نرخ مصوب در کارخانه‌ها و افزایش قیمت این کالاها نوشتیم. گزارشی که واکنش انجمن صنایع فراورده‌های لبنی ایران را درپی داشت و آن‌ها با تاکید بر اینکه از گرانی سودی نبرده‌اند، علت افزایش قیمت محصولات لبنی را نبود شیرخام با نرخ مصوب، اعلام کردند.
حالا نیز برای بررسی وضعیت بازار، سری به یخچال چند فروشگاه موادغذایی می‌زنیم. محصولات آن‌قدر متنوع است که باید فهرست آن 10محصول با نرخ مصوب را در دست داشته باشید که بتوانید سره را از ناسره تشخیص دهید. گاهی این محصولات فقط با تغییر کمی در میزان چربی یا وزن، قیمت‌های متفاوتی با اقلام مصوب دارند.
آخرین قیمت مصوب 10قلم محصول پرمصرف لبنیات در آذرماه را بار دیگر برایتان در جدول زیر آورده‌ایم. اما برای درک بهتر موضوع در اینجا به قیمت چند محصول بدون نرخ مصوب نیز اشاره می‌کنیم. اکنون شما برای خرید یک بسته شیرکاکائوی یک‌لیتری با بسته‌بندی تتراپک(پاکت مقوایی) از یک برند معروف، باید 17هزارو500تومان، شیر استریلیزه یک‌لیتری 15هزار تومان، ماست دوکیلویی پرچرب و هم‌زده 32هزار تومان، پنیر 350گرمی لاکتیکی 20هزار تومان و برای خرید پنیر بلغاری 400گرمی، باید 29هزار تومان هزینه کنید. همچنین پنیر 550 گرمی یک برند معروف دیگر نیز در یک هفته گذشته با 6هزارتومان افزایش به 27 هزار و 500تومان رسیده است.

3درصد ضرر برای محصولات مصوب
اما ماجرای افزایش قیمت محصولات لبنی در آذرماه کمی متفاوت بود. طبق مصوبه جلسه ستاد تنظیم بازار کشور، در اواخر آبان‌ 10محصول لبنی پرمصرف براساس نرخ درنظر گرفته‌شده برای شیرخام یعنی هر کیلوگرم 4150تومان قیمت‌گذاری شدند، اما زمان اعلام رسمی این مصوبه در اول آذر، قیمت شیر خام 4500تومان اعلام شد؛ گرچه قیمت لبنیات تغییری نکرده بود. این ماجرا را سخنگوی انجمن صنایع فراورده‌های لبنی ایران برای ما بازگو می‌کند.
سیدمحمدرضا بنی‌طبا در ادامه می‌گوید: تعهد نداشتن سازمان حمایت به نتیجه جلسات کارشناسی و اعلام مصوبه قیمت ازسوی ستاد تنظیم، باعث شد که این محصولات براساس نرخ شیرخام، 4150تومان ارزش‌گذاری شوند و با ورود به بازار برای تولیدکننده با 3درصد ضرر همراه باشند. به گفته او 65درصد ضریب یک محصول لبنی به قیمت شیرخام وابسته است. ازطرفی قیمت این ماده اولیه از سال گذشته تاکنون 88درصد افزایش داشته است، ولی بازهم با نرخ مصوب به دست تولیدکننده‎‌های محصولات لبنی نمی‌رسد که همین موضوع، یکی از دلایل اصلی افزایش بهای تمام‌شده و به‌دنبال آن، گران شدن محصولات لبنی بدون قیمت مصوب
بوده است.

دادستان وارد شود
دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنایع لبنی خراسان نیز در گفت‌وگو با شهرآرا، از تنظیم نامه‌ای برای دادستان عمومی و انقلاب خراسان‌رضوی ازسوی اتحادیه دامداران و انجمن تولیدکنندگان صنایع لبنی استان برای ورود دستگاه قضا به موضوع نهاده‌های دامی خبر می‌دهد. مهدی هدایت‌نیا می‌گوید: اکنون شیرخام با وجود داشتن نرخ مصوب 4500تومانی با قیمت 4800تومان و بیشتر به دست تولیدکننده لبنیات می‌رسد. دامداران علت این موضوع را تامین نشدن نهاده‌های دامی موردنیازشان توسط دولت و اجبار به خرید نهاده با قیمت بسیار بیشتر از بازار آزاد اعلام می‌کنند، آن‌ها گاهی به کشتار گاو شیرده خود مجبور می‌شوند؛ چون قیمت گوشت باتوجه‌به هزینه خوراک به‌صرفه‌تر از نگهداری دام است، بنابراین دامداران و تولیدکننده‌های لبنیات تصمیم گرفتیم با یکدیگر از دستگاه قضا بخواهیم که به موضوع نهاده‌های دامی ورود پیدا کند.

خروج 500تن شیر خام از استان
گلایه بعدی او از خروج ماهانه حدود 500تن شیر از استان با وجود کمبود آن است. دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنایع لبنی خراسان می‌گوید: دامداران علاوه‌بر دریافت سهمیه نهاده خود در استان، از کارخانه‌های خارج از استان نیز نهاده دامی با قیمت مناسب تهیه می‌کنند و به‌جای آن، شیرخام می‌دهند که این موضوع باعث کاهش میزان شیرخام در استان و کاهش ظرفیت برخی کارخانه‌ها تا 30درصد شده است. وی با بیان اینکه علاوه‌بر قیمت شیرخام، هزینه تمام‌شده مواد پتروشیمی برای بسته‌بندی نیز افزایش یافته است، ادامه می‌دهد: اگر این شرایط کنترل نشود، مانند چند سال قبل با تعطیلی تعداد زیادی واحد تولیدی کوچک در استان مواجه خواهیم شد.